پەیامێک لە وەزارەتی دارایی لەبارەی داهات

وەزارەتی دارایی کۆی داهات و خەرجی حەوت ساڵی ڕابردوو بڵاو دەکاتەوە.

داهاتی حەوت ساڵی وەزارەتەکان جگە لە باج و گومرگ نزیکەی ١٤ ترلیۆن دینار بووە.

لە درێژەی بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆکی پەرتووکی کار و چالاکی و چاکسازییەکانی وەزارەتی دارایی و ئابووری لە ساڵی ( ٢٠١٩ تا ٢٠٢٥ )، تێکڕای خەرجییەکانی حکومەت لەو حەوت ساڵەدا زیاتر لە ( ٨٧ ) ترلیۆن دینار بووە و تێکڕای داهاتەکانیش زیاتر لە ( ٥١ ) ترلیۆن دینار بووە، جگە لە تەمویلی هاتوو بۆ مووچە لە بەغداوە.  

شایەنی باسە داهاتی نانەوتی لە فەرمانگە و وەزارەتەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان جێگیر نییە و مانگانە کۆکردنەوەی داهات گۆڕانکاریی بەسەردادێت. 

بەو پێیەی هەندێکیان لە ڕێگەی ئاڵوگۆڕی پارە (المقاصة) نێوان وەزارەتەکانی دیکە و وەزارەتی دارایی و ئابووری دەکرێن. 

هەروەها گواستنەوەکان بەشێوەی چەک تەمویل دەکرێن نەک بە پارەی کاش. 

ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ١٥ بۆ ٢٠٪ی کۆی داهاتی نانەوتی وەزارەتەکان کاش نییە و نابێتە کۆتا نەختینە لەبانکەکاندا، بەڵکو لە ڕێگەی مامەڵەی ئاڵوگۆڕکردنەوە دەگوازرێتەوە. 

سەڕەرای دواکەوتنی پێدانی ڕسوماتی هاووڵاتییانی هەرێمی کوردستان وەک داهاتەکانی پارەی ئاو و کارەبا و هاتووچۆ و شارەوانییەکان.

 بۆیە هیچ بڕە پارەیەکی جێگیری مانگانە نییە کە بتوانێت ببێتە پێوەرێک بۆ داهاتی مانگانەی نانەوتی لە وەزارەت و فەرمانگەکانی حکومەتی هەرێم، کە کۆدەکرێنەوە و دەگوازرێتەوە بۆ سەر هەژماریی وەزارەتی دارایی و ئابووریی.

دەرئەنجامی کۆی گشتیی خەرجییە کردارییەکان و کۆی گشتیی داهاتە نەوتی و نانەوتییەکان لە ماوەی ساڵانی ٢٠١٩ تا کۆتایی ٢٠٢٥ 

یەکەم: کۆی گشتی خەرجییە کردارییەکان ٨٧.٥ ترلیۆن دینارە.

٧٤ مووچە کۆی خەرجی ٦٥.٣ ترلیۆن دینار بەڕێژەی ٧٥٪ لە کۆی گشتی خەرجییە کردارییەکان.

• خەرجیەکانی بەکارخستن بۆ کاروباری ڕۆژانەی حکومەت ١٤.٢ ترلیۆن دینار بەڕێژەی ١٦٪.

• خەرجیەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا ٤ ترلیۆن دینار بەڕێژەی ٤.٦٪ .

• خەرجیەکانی وەبەرهێنان ٣.٨ ترلیۆن دینار بە ڕێژەی ٤.٤٪ .

دووەم: کۆی گشتی داهاتی ناوخۆ (نەوتی و نانەوتی) دەکاتە ٥١،٣ ترلیۆن دینار.

• داهاتی نەوتی لە ساڵی ٢٠١٩ تا مانگی ٣ ی ٢٠٢٣ ، دەکاتە ٢٢.٥ ترلیۆن دینار بە ڕێژەی ٤٤٪ لە کۆی داهات.

• داهاتی گومرگ و دەروازەکان، ٩.٥ ترلیۆن دینار بە ڕێژەی ١٨.٥٪ لەکۆی داهات.

• داهاتی باج و خانووبەرەی میریی، ٥.٤ ترلیۆن دینار بە ڕێژەی ١٠.٥٪ لەکۆی داهات.

• داهاتەکانی تر، ١٣.٨ ترلیۆن دینار بەرێژەی ٢٧٪ لەکۆی داهات.

تێبینی؛ بەهۆی ئەو بارودۆخە نەخوازراوانەی چەند مانگی ڕابردوو عێراق و هەرێمی کوردستان و ناوچەکەی پێدا تێپەڕبوو، داهاتی نانەوتی هەرێم لە شەش مانگی سەرەتای ٢٠٢٦ ، بەڕێژەیەکی بەرچاو دابەزینی بەخۆیەوە بینیووە کە پێشتر بەخشتەیەک بڵاومان کردووەتەوە.